SATA RPS SISTEM LONČKOV

Chęć odbioru większej liczby kanałów satelitarnych, łącząc polskie programy z bogatą ofertą europejską, jest naturalna dla wielu miłośników telewizji. Jeśli korzystasz z usług Polsat Box lub Canal+, wiesz, że ich główne pakiety nadawane są z satelity Hotbird na pozycji 13°E. Tuż obok, na pozycji 19.2°E, znajduje się Astra, oferująca dziesiątki niemieckich, francuskich i innych niekodowanych kanałów, a także nieliczne polskojęzyczne stacje. Odbioru z obu tych satelitów można dokonać za pomocą jednej anteny, eliminując potrzebę montażu dwóch osobnych talerzy. Kluczem do sukcesu jest w tym przypadku konwerter monoblock. Ta pozornie skomplikowana czynność, po rozłożeniu na etapy, staje się logicznym i wykonalnym zadaniem. Poniższy przewodnik krok po kroku przeprowadzi przez cały proces – od zrozumienia zasady działania, przez precyzyjne ustawienie mechaniczne, aż po konfigurację elektroniki.

Czym jest konwerter monoblock i dlaczego to dobre rozwiązanie

Konwerter monoblock to specjalne urządzenie, które w jednej, zwartej obudowie łączy dwa niezależne odbiorniki sygnału satelitarnego, czyli LNB. Są one sztywno ze sobą połączone w konkretnej odległości kątowej, najczęściej 6 stopni, co idealnie odpowiada różnicy położeń orbitalnych między Hotbirdem (13°E) a Astrą (19.2°E). Główny, centralny LNB ustawia się na słabszego satelitę (zazwyczaj jest to Astra), podczas gdy drugi LNB, przesunięty względem osi, odbiera sygnał od sąsiada (Hotbirda). Dzięki wbudowanemu przełącznikowi DiSEqC, odbiornik telewizyjny za pomocą komendy elektrycznej może wybierać, z którego dokładnie LNB ma w danej chwili pobierać sygnał. To rozwiązanie jest znacznie bardziej estetyczne i trwałe niż montaż dwóch oddzielnych konwerterów na specjalnym uchwycie, a przy tym zwykle bardziej przystępne cenowo od zaawansowanych systemów z pozycjonerem. Jego zastosowanie pozwala w pełni wykorzystać potencjał posiadanej anteny, znacząco poszerzając dostępną ofertę telewizyjną bez konieczności inwestycji w dodatkowy, duży sprzęt.

Przygotowanie niezbędnego sprzętu i narzędzi

Przed przystąpieniem do jakichkolwiek prac na dachu lub elewacji, należy zgromadzić wszystkie potrzebne elementy. Kluczowym jest oczywiście sam konwerter monoblock. W polskich sklepach specjalistycznych znaleźć można modele różnych producentów, takie jak Inverto Single Black Ultra, TechniSat CR 422 A, czy Golden Interstar. Wybierając konkretny model, warto zwrócić uwagę na liczbę wyjść – wersja Single (z jednym wyjściem) wystarczy do podłączenia jednego odbiornika, podczas gdy Twin (dwa wyjścia) pozwoli na podpięcie dwóch niezależnych dekoderów, a Quad (cztery wyjścia) aż czterech. Kolejnym istotnym elementem jest sama antena satelitarna. Do stabilnego odbioru dwóch satelitów z konwerterem monoblock rekomenduje się talerz o średnicy co najmniej 80-90 cm, szczególnie w centralnej i północnej Polsce. Mniejsza antena, na przykład 60 cm, może nie zebrać wystarczająco dużo sygnału z obu pozycji, prowadząc do słabej jakości obrazu podczas gorszych warunków pogodowych. Oprócz tego potrzebny będzie wysokiej jakości kabel koncentryczny z pełnej miedzi i odpowiednie złącza F, kompas do wstępnego namierzenia kierunku, poziomicę oraz klucze płaskie i nasadowe. Nieocenioną pomocą, zwłaszcza dla osób bez doświadczenia, okaże się prosty satelitarny miernik sygnału, który głośnością lub wskazaniami na wyświetlaczu pokaże, kiedy antena jest ustawiona prawidłowo.

Obliczenie kluczowych parametrów: azymut, elewacja i skos

Satelity geostacjonarne zawieszone są nad równikiem na bardzo konkretnych pozycjach. Aby talerz mógł na nie "patrzeć", musi zostać ustawiony pod trzema precyzyjnymi kątami: azymutem (kierunek lewo-prawo), elewacją (kąt pochylenia góra-dół) oraz skosem (rotacja samego konwertera wokół jego osi). Wartości te są unikalne dla każdej lokalizacji geograficznej. Dla przykładu, w Warszawie przybliżone ustawienia to azymut około 190 stopni (liczony od północy) i elewacja około 30 stopni. Aby uzyskać dokładne wartości dla swojej miejscowości, należy skorzystać z internetowych kalkulatorów, takich jak SatSig lub DishPointer. Wystarczy wprowadzić swoją lokalizację (współrzędne lub nazwę miejscowości) oraz wybrać satelity – Hotbird 13E i Astra 19.2E. Kalkulator poda nie tylko azymut i elewację, ale też kluczowy dla monoblocka kąt skosu (LNB skew). Dla odbioru z dwóch satelitów konwerter musi być odpowiednio obrócony, co umożliwia poprawne odbieranie polaryzacji sygnałów z obu pozycji. W przypadku monoblocka ustawienia oblicza się zazwyczaj dla satelity znajdującego się centralnie (np. dla Astry 19.2E), a drugi LNB automatycznie trafia we właściwe położenie dzięki sztywnemu mocowaniu. Zanotowanie tych wartości przed wyjściem na dach jest podstawą dalszych działań.

Montaż i wstępne ustawienie konwertera na antenie

Gdy wszystkie parametry są już znane, można przystąpić do fizycznego montażu. Czynność rozpoczyna się od zamocowania konwertera monoblock w uchwycie anteny. Jest to moment wymagający szczególnej uwagi. Konwerter należy umieścić tak, aby jego główny, centralny LNB (zwykle oznaczony lub znajdujący się w osi uchwytu) był skierowany na satelitę, dla którego obliczono elewację i azymut – standardowo jest to Astra 19.2°E. Drugi LNB, przesunięty w lewo (patrząc od frontu anteny), będzie wtedy automatycznie skierowany w stronę Hotbirda 13°E. Następnie, zgodnie z wartością uzyskaną z kalkulatora, obraca się cały konwerter w uchwycie, ustawiając właściwy skos. Wartość 0 stopni oznacza, że konwerter ma być ustawiony pionowo (z kablem zwisającym prosto w dół). Wartość dodatnia, na przykład +7 stopni, oznacza obrót w prawo (zgodnie z ruchem wskazówek zegara), a ujemna – w lewo. Precyzyjne ustawienie tego kąta jest kluczowe, ponieważ wpływa na jakość odbioru polaryzacji poziomych i pionowych. Po wstępnym ustawieniu skosu należy delikatnie dokręcić śruby mocujące, tak aby konwerter dało się jeszcze z lekkim oporem przesuwać i obracać ręką podczas dalszej fazy namierzania satelity.

Namierzanie satelitów i strojenie sygnału

To najdelikatniejsza faza całego procesu. Antenę, z luźno zamocowaną na wsporniku, ustawia się w przybliżonym kierunku południowym, korzystając z kompasu i wcześniej obliczonego azymutu. Należy pamiętać, aby kompas trzymać z dala od metalowych elementów anteny i dachu, które mogłyby zakłócić wskazania. Kolejnym krokiem jest ustawienie elewacji. Większość anten typu offset ma skalę pomocniczą; warto jednak zweryfikować kąt za pomocą poziomicy kątowej lub aplikacji w smartfonie. Gdy antena jest wstępnie ustawiona, czas na wykorzystanie miernika sygnału. Podłącza się go między konwerter a krótki kabel, a odbiornik telewizyjny ustawia na silny transponder z satelity docelowego (dla Astry 19.2°E może to być na przykład 11720 H 27500).

Strojenie wykonuje się małymi, bardzo powolnymi ruchami:

• Poszukiwanie sygnału: Wykonuje się bardzo wolny obrót anteny w lewo i prawo, obserwując wskazania miernika. Gdy ten zareaguje wzrostem siły sygnału, oznacza to, że antena jest w "polu widzenia" satelity.
• Maksymalizacja sygnału: Delikatnie porusza się anteną góra-dół oraz lewo-prawo, szukając punktu, w którym wskazanie miernika jest najwyższe.
• Dostrojenie skosu: Na koniec, przy maksymalnym sygnale, delikatnie obraca się sam konwerter w uchwycie w lewo i prawo, szukając pozycji, która da jeszcze lepszy wynik. Po znalezieniu optimum dokręca się na stałe wszystkie śruby mocujące konwerter i antenę.

Po namierzeniu Astry, warto sprawdzić także jakość sygnału z Hotbirda, przełączając odbiornik na odpowiedni transponder (np. 11075 V 27500 dla kanału Viva Polska). Jeśli konwerter został zamontowany prawidłowo, sygnał z Hotbirda powinien być również bardzo dobry. Ewentualne, minimalne korekty położenia całej anteny wykonuje się tak, aby znaleźć kompromis dający jak najlepsze parametry na obu satelitach.

Konfiguracja tunera i dekodera

Gdy sygnał na mierniku jest optymalny, czas na finalizację instalacji wewnątrz domu. Podłącza się kabel od konwertera bezpośrednio do odbiornika satelitarnego, takiego jak Polsat Box 4K, Canal+ Ultrabox+ 4K czy innego dekodera hybrydowego z tunerem DVB-S2. Następnie w menu konfiguracji tunera należy poprawnie ustawić parametry dostępu do obu satelitów. To etap, który często sprawia problemy, ale opiera się na prostej logice. Dla każdej pozycji satelitarnej definiuje się oddzielny "port" przełącznika DiSEqC, który odpowiada za fizyczne przełączenie między LNB w monoblocku.

Standardowa konfiguracja w trybie "Prosty" lub "Simple" wygląda następująco:

• Dla pozycji Hotbird 13°E: Typ LNB: Universal (9750/10600), Przełącznik DiSEqC: Port A (lub 1).
• Dla pozycji Astra 19.2°E: Typ LNB: Universal (9750/10600), Przełącznik DiSEqC: Port B (lub 2).

Warto pamiętać, że przypisanie portów A i B do konkretnych satelitów zależy od sposobu podłączenia wewnętrznego w monoblocku. Jeśli po skonfigurowaniu okazuje się, że wybierając Hotbirda odbieramy Astrę i na odwrót, wystarczy zamienić przypisanie portów w ustawieniach tunera. Po wprowadzeniu tych ustawień, uruchomienie automatycznego wyszukiwania kanałów powinno zakończyć się sukcesem. Jeśli dekoder nie znajduje list kanałów dla jednego z satelitów, problem może leżeć w nieaktualnej lub niekompletnej liście transponderów w oprogramowaniu. W takim przypadku pomocne może być ręczne dodanie pozycji satelitarnej lub skorzystanie z zaktualizowanej listy kanałów od społeczności użytkowników.

Rozwiązywanie najczęstszych problemów

Nawet przy najstaranniejszym ustawieniu mogą pojawić się trudności. Ich diagnoza jest kluczowa dla osiągnięcia stabilnego odbioru. Poniższa tabela prezentuje typowe symptomy, ich prawdopodobne przyczyny oraz sposoby naprawy.

W przypadku bardziej złożonych problemów, takich jak stałe zakłócenia, które mogą wynikać z uszkodzonego kabla lub wadliwego złącza, warto wezwać wykwalifikowanego montera. Profesjonalny instalator cyfra.tv dysponuje zaawansowanym miernikiem, który precyzyjnie wskaże parametry sygnału i pomoże zlokalizować usterkę, oszczędzając czas i nerwy. Wielu lokalnych monterów oferuje również usługę doprowadzenia sygnału do wielu pomieszczeń, co jest przydatne w rozbudowanych systemach domowych.

Kluczowe parametry jakości sygnału: MER i BER

Po udanej instalacji warto zweryfikować nie tylko procentową "siłę" sygnału w menu odbiornika, ale przede wszystkim jego jakość. Dwa najważniejsze parametry dla telewizji cyfrowej to MER (Modulation Error Ratio) i BER (Bit Error Rate). MER można porównać do czystości sygnału – im wyższa jego wartość wyrażona w decybelach (dB), tym sygnał jest lepszy i bardziej odporny na zakłócenia. Dla standardu DVB-S2 minimalna wartość, przy której obraz może się jeszcze utrzymywać, to około 12 dB, ale dla stabilnego odbioru zaleca się co najmniej 15 dB. Z kolei BER wskazuje liczbę błędów w przesyłanych danych. W menu odbiornika często podawane są dwie wartości: BER przed korekcją błędów i po niej. Nawet przy pewnej liczbie błędów na wejściu, układ korekcji w dekoderze potrafi je naprawić, dopóki nie zostanie przekroczona jego pojemność. Gdy MER spada poniżej pewnego progu, BER gwałtownie rośnie, a system korekcji błędów przestaje nadążać, co objawia się "zamrożeniem" lub rozpadem obrazu na piksele. Monitorowanie wartości MER podczas strojenia anteny (co umożliwiają lepsze mierniki) jest najlepszą metodą na osiągnięcie perfekcyjnego, stabilnego ustawienia, które wytrzyma nawet silny deszcz czy wiatr. Jeśli po samodzielnych próbach parametry te są wciąż niezadowalające, rekomendowani instalatorzy z odpowiednim sprzętem pomiarowym mogą precyzyjnie dostojeć instalację, zapewniając długotrwały, bezproblemowy odbiór.